Τί είναι ο θυρεοειδής;

Ο θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας, που βρίσκεται στον λαιμό. Στόχος της φυσιολογικής του λειτουργίας είναι η ρύθμιση διάφορων λειτουργιών του σώματος. Μεταξύ αυτών είναι ο μεταβολισμός, ο ρυθμός της καρδιάς, η ένταση με την οποία χτυπά η καρδιά, ο ρυθμός της αναπνοής, το αίσθημα της θερμοκρασίας, ο ρυθμός παραγωγής του ιδρώτα, ο μεταβολισμός της χοληστερίνης από το συκώτι, ο ρυθμός αποβολής ή κατακράτησης των υγρών, ο ρυθμός παραγωγής πρωτεϊνών από το συκώτι, το μεσοδιάστημα του καταμήνιου κύκλου στις γυναίκες και άλλα πολλά. Συνεπώς, ο θυρεοειδής μπορεί με τη φυσιολογική του δράση, να καθορίσει τον τρόπο που δουλεύουν σχεδόν όλα τα όργανα του σώματος.

icon1Τί είναι οι όζοι του θυρεοειδούς αδένα;

Οι όζοι είναι μάζες που βρίσκονται μέσα στο θυρεοειδή. Συνήθως διαχωρίζονται από τον υπόλοιπο αδένα από ένα κέλυφος που λέγεται κάψα του όζου (όπως στο αυγό!). Κάποιες φορές αυτές οι μάζες αποτελούνται κυρίως από αθροίσεις κυττάρων του θυρεοειδούς αδένα (συμπαγείς όζοι), άλλες φορές αποτελούνται κυρίως από υγρό (κύστεις), ενώ άλλες φορές αποτελούνται κυρίως από ένα ζελατινοειδές υλικό που ονομάζεται κολλοειδές, και αποτελεί την πρωτεΐνη που παράγει ο θυρεοειδής (κολλοειδείς όζοι). Σε κάποιες περιπτώσεις συνυπάρχουν περισσότερα από ένα στοιχεία (πχ. συμπαγείς όζοι με μικρές λίμνες κυστικού υγρού).

Πόσο συχνοί είναι οι όζοι του θυρεοειδούς αδένα;

Αν και δεν έχει ξεκαθαριστεί πλήρως η συχνότητα εμφάνισης των όζων του θυρεοειδούς στο γενικό πληθυσμό, υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 1 στους 3 ανθρώπους θα εμφανίσει όζους σε κάποια στιγμή της ζωής του. Η συχνότητα αυξάνει με την ηλικία, και ξεπερνά το 50% στους ηλικιωμένους, άνω των 65 ετών.

Γιατί δημιουργούνται οι όζοι του θυρεοειδούς αδένα;

Αν και είναι άγνωστη η αιτία που τους προκαλεί, έχει αποδειχθεί ότι η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο, μιας και υπάρχουν οικογένειες που οι όζοι κληρονομούνται σε ποσοστό >50%.

Επίσης, η έκθεση σε τοξίνες του περιβάλλοντος πιθανολογείται ότι έχει κάποια σημασία, αλλά και αυτό δεν έχει πλήρως διαλευκανθεί. Η έκθεση σε ιονίζουσες ακτινοβολίες (ακτίνες Χ, ραδιενέργεια κλπ.) σχετίζεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης όζων. Νεότερες μελέτες (σε κάποιες από τις οποίες συμμετέχει και ο ιατρός Ρόδης Δ. Παπαρώδης) πιθανολογούν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα και η χρόνια φλεγμονή του θυρεοειδούς αδένα παίζουν σημαντικό ρόλο.

Για περισσότερες πληροφορίες για τις μελέτες του ιατρού Ρόδη Δ. Παπαρώδη στην παθογένεση των όζων και του καρκίνου του θυρεοειδούς δείτε την αντίστοιχη σελίδα μας, εδώ.

Ποια είναι η σημασία των όζων του θυρεοειδούς αδένα;

Η μεγάλη πλειοψηφία των όζων του θυρεοειδούς (>95%) είναι τελείως καλοήθης και δεν θα αλλάξει καθ’ όλη τη ζωή του ατόμου.

Οι όζοι αυτοί δεν μπορούν να προκαλέσουν κανένα πρόβλημα στον ασθενή, εκτός αν συμπιέσουν όργανα που βρίσκονται πλησίον σε αυτούς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της συμπίεσης της τραχείας που μπορεί να προκαλεί αναίτιο βήχα ή αίσθημα ασφυξίας στον ύπνο, της συμπίεσης των λαρυγγικών νεύρων, που μπορεί να προκαλεί βράγχος φωνής (βραχνάδα), της συμπίεσης του οισοφάγου, που μπορεί να προκαλεί  δυσκαταποσία (δυσχέρεια στην κατάποση) ή παλινδρόμηση της τροφής με καύσο. Σε περίπτωση που ένας όζος προκαλεί σημαντικά συμπτώματα συμπίεσης στον τράχηλο (λαιμό), αυτό αποτελεί ένδειξη χειρουργικής αφαίρεσής του.

Μια μικρή, αλλά σημαντική μειοψηφία των όζων του θυρεοειδούς (<5%) αποτελείται από κακοήθη κύτταρα, είναι δηλαδή καρκίνος. Ο καρκίνος του θυρεοειδούς μπορεί να έχει διάφορες μορφές, αλλά συχνότερες είναι το θηλώδες και το θυλακιώδες καρκίνωμα του θυρεοειδούς. Για περισσότερες πληροφορίες για τις διάφορες μορφές του καρκίνου του θυρεοειδούς δείτε την αντίστοιχη σελίδα μας, εδώ. Οι κακοήθεις όζοι του θυρεοειδούς αποτελούν σημαντικό πρόβλημα για την υγεία, μιας και μπορούν να προκαλέσουν μεταστάσεις στους λεμφαδένες του λαιμού ή απομακρυσμένες μεταστάσεις σε άλλα όργανα, με συχνότερες εντοπίσεις τους πνεύμονες, το ήπαρ και τα οστά. Όταν ένας όζος αποδειχθεί κακοήθης, τότε η αρχική θεραπεία είναι η ολική αφαίρεση του θυρεοειδούς αδένα.

Μια σημαντική μειοψηφία των όζων του θυρεοειδούς αδένα παράγει μεγάλες ποσότητες ορμονών προκαλώντας συμπτώματα θυρεοτοξίκωσης (διαβάστε περισσότερα για τη θυρεοτοξίκωση εδώ). Οι όζοι αυτοί αποτελούν σημαντικό πρόβλημα ανεξάρτητα από το εάν είναι καλοήθεις ή καρκινικοί, γιατί οι μεγάλες ποσότητες ορμονών επηρεάζουν τη συνολική υγεία του ατόμου, χειροτερεύοντας την ποιότητα ζωής. Μακροχρόνια μπορούν να οδηγήσουν σε εμφάνιση μόνιμων αρρυθμιών, όπως η κολπική μαρμαρυγή (συχνή αιτία εγκεφαλικών) ή οστεοπόρωση, ακόμα και πριν την εμμηνόπαυση ή ακόμα και σε νέους άνδρες! Αυτοί οι όζοι αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργικά.

icon2Πώς μπορούμε να εξακριβώσουμε αν οι όζοι του θυρεοειδούς παράγουν ορμόνες;

Οι περισσότεροι ασθενείς με όζους που παράγουν ορμόνες, θα έχουν κάποια συμπτώματα υπερλειτουργίας του θυρεοειδούς, που περιλαμβάνουν την ταχυπαλμία, το αίσθημα παλμών (ακούω την καρδιά μου να χτυπά), την αδικαιολόγητη ένταση και το άγχος, τις διαταραχές του ύπνου (αϋπνία, πρωινή αφύπνιση), τη χρόνια κόπωση κλπ.
Επειδή, όμως αυτά τα συμπτώματα μπορούν να προέρχονται και από πολλές άλλες ασθένειες – σωματικές και ψυχικές, για να καθορίσουμε από πού προέρχονται χρειάζεται ειδική διερεύνηση. Συγκεκριμένα για τους όζους που παράγουν ορμόνες, η εξέταση εκλογής είναι το σπινθηρογράφημα του θυρεοειδούς με ραδιενεργό τεχνήτιο ή ιώδιο. Σε αυτή την εξέταση οι όζοι που παράγουν ορμόνες φαίνονται θερμοί, δηλαδή συσσωρεύουν σε μεγάλο βαθμό το ραδιοφάρμακο. Αντίθετα, οι όζοι που δεν παράγουν ορμόνες φαίνονται ψυχροί, δηλαδή δεν προσλαμβάνουν το ραδιοφάρμακο. Συνεπώς η διαφορά μεταξύ θερμών και ψυχρών όζων είναι μόνο η ικανότητά τους να παράγουν ορμόνες, και δεν αποτελούν κριτήριο καλοήθειας ή κακοήθειας.

Πώς μπορούμε να εξακριβώσουμε αν οι όζοι του θυρεοειδούς είναι καλοήθεις ή κακοήθεις;

Δεν υπάρχει καμία μη-επεμβατική μέθοδος, που να διασφαλίζει τη διάγνωση καλοήθειας ή κακοήθειας σε έναν όζο με αξιοπιστία. Η υπερηχογραφική απεικόνιση με ή χωρίς ελαστογραφία, το σπινθηρογράφημα με τεχνήτιο ή ιώδιο, η αξονική και η μαγνητική τομογραφία, ακόμα και το PET-CT δεν μπορούν να ξεπεράσουν το ποσοστό 60-70% ακρίβειας και ευαισθησίας. Συνεπώς οι μέθοδοι αυτές μπορούν να αποτελέσουν μόνο το πρώτο βήμα στη διερεύνηση των όζων. Η Αμερικανική Εταιρία Θυρεοειδούς (American Thyroid Association) συστήνει την πραγματοποίηση ενός απλού υπερήχου, ως τη μοναδική δοκιμασία screening για την ανεύρεση των όζων του θυρεοειδούς. Ταυτόχρονα, προτρέπει να μη βγάζουμε συμπεράσματα για την πιθανότητα οι όζοι μας να είναι καλοήθεις από καμία απεικονιστική μέθοδο.

Η διάγνωση τίθεται αρχικά με την πραγματοποίηση παρακέντησης με λεπτή βελόνη υπο υπερηχογραφική απεικόνιση. Αυτή η διαδικασία μπορεί να δώσει οριστική διάγνωση σε ποσοστό 50% έως και 99.5%, ανάλογα με την τεχνική που χρησιμοποιείται. Στο ιατρείο μας χρησιμοποιούμε μια πρωτοποριακή τεχνική που συν-δημιουργήσαμε κατά την Ακαδημαϊκή μας θητεία στο University of Wisconsin των ΗΠΑ, και οδηγεί σε ακριβή διάγνωση σε ποσοστό που ξεπερνά το 99%. Για περισσότερες λεπτομέρειες για αυτή την πρωτοποριακή τεχνική παρακέντησης των όζων, που εφαρμόζουμε, επικοινωνείστε με το ιατρείο μας, εδώ.

Χρειάζεται να πάρουμε θεραπεία που εξαφανίζει τους όζους ή τους μικραίνει σε μέγεθος;

Οι όζοι του θυρεοειδούς έχουν βρεθεί ότι μεγαλώνουν ή μικραίνουν από μόνοι τους, ανεξάρτητα από την όποια ιατρική φροντίδα. Κάποιοι όζοι μπορούν να εξαφανιστούν ολοκληρωτικά.  Γενικά, το ποσοστό των όζων που ΔΕ μεγαλώνει, αγγίζει το 75% (50% των όζων μένουν σταθεροί και 25% των όζων μικραίνουν). Συνεπώς, μόνο 25% των όζων μεγαλώνει σε βάθος χρόνου. Αυτοί οι όζοι δε μεγαλώνουν συνεχώς, και μπορεί η αύξηση του μεγέθους τους να είναι μόλις 1-2 χιλιοστά, ενώ λίγοι είναι αυτοί που θα αυξηθούν σημαντικά σε μέγεθος. Οι όζοι που μεγαλώνουν (λίγο ή πολύ) δεν είναι πιο πιθανό να είναι κακοήθεις (καρκίνος) σε σχέση με αυτούς που μικραίνουν. Μάλιστα, σε μια μελέτη που σχεδίασε και πραγματοποίησε ο ιατρός Ρόδης Δ. Παπαρώδης κατά την ακαδημαϊκή του θητεία στο University of Wisconsin των ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι οι όζοι που μικραίνουν, είναι πιο πιθανόν να είναι κακοήθεις από αυτούς που μεγαλώνουν. Αυτό, βέβαια, μένει να αποδειχθεί και με άλλες έρευνες, προκειμένου να ενσωματωθεί στις οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρίας Θυρεοειδούς (American Thyroid Association). Συνεπώς δεν έχει νόημα να προσπαθήσουμε να μικρύνουμε τους όζους ή να τους εξαφανίσουμε, γιατί αυτό μπορεί να συμβεί από μόνο του. Παράλληλα, η πιθανότητα να είναι κακοήθης ένας όζος του θυρεοειδούς είναι πολύ μικρή (<5%). Όταν δε, ένας όζος είναι κακοήθης, πολύ σπάνια θα αποτελέσει πραγματικά σοβαρό ιατρικό πρόβλημα, αν αντιμετωπιστεί σωστά.

image (21)

Όσον αφορά τη θεραπεία των όζων, στο παρελθόν χρησιμοποιούσαμε αγωγή καταστολής με θυροξίνη, στοχεύοντας στην ελάττωση της ορμόνης TSH κάτω του φυσιολογικού. Αυτή η θεραπεία επικράτησε παγκοσμίως μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, οπότε εγέρθησαν ζητήματα ασφάλειας. Τότε πραγματοποιήθηκαν μεγάλες προοπτικές μελέτες, που παρατήρησαν δεκάδες χιλιάδες ασθενείς με όζους για πολλά έτη. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν το 199-1995 στις ΗΠΑ και ήταν απογοητευτικά. Η αγωγή που έπαιρναν μέχρι τότε εκατομμύρια ασθενείς, όχι μόνο δεν ήταν αποτελεσματική στο να εξαφανίσει τους περισσότερους όζους, αλλά εμφάνιζε και σημαντικούς κινδύνους για την υγεία των ασθενών, όσον αφορά την καρδιακή λειτουργία και το σκελετό. Στη συνέχεια η Αμερικανική Εταιρία Θυρεοειδούς (American Thyroid Association) δημοσίευσε πολλαπλές οδηγίες με τις οποίες απέτρεπε τη θεραπεία με αυτό το σχήμα τους ιατρούς. Στο Δυτικό κόσμο αυτό επικράτησε γρήγορα, και η θεραπεία καταστολής σταμάτησε στη μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών. Στην πατρίδα μας και μερικές χώρες της Ανατολής αυτό δυστυχώς συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Για να εξαλειφθεί ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία από αυτή τη θεραπεία, η Αμερικανική Εταιρία Θυρεοειδούς (American Thyroid Association) πρότεινε στις κατευθυντήριες οδηγίες που εξέδωσε τον Οκτώβριο του 2015, να μην θεραπεύονται φαρμακευτικά οι όζοι, γιατί ακόμα και αν υπήρχε μια ελάχιστη πιθανότητα να μικρύνουν, αυτή σκιάζεται από τους σοβαρούς κινδύνους που προέρχονται από τη θεραπεία. Συνεπώς δεν δίνουμε καμία θεραπεία για τους όζους, αν αυτοί είναι καλοήθεις.

Πότε χειρουργούμε τους όζους του θυρεοειδούς;

Κατά το παρελθόν υπήρξε μια περίοδος επιθετικής αντιμετώπισης των όζων του θυρεοειδούς με χειρουργική εξαίρεση των όζων όταν έφταναν τα 4 εκατοστά, ή όταν μεγάλωναν περισσότερο από 20% σε 2 διαστάσεις ή ο όγκος τους αύξανε πάνω από 50%. Με τις νεότερες μελέτες, όμως, διαπιστώσαμε ότι οι ασθενείς που αντιμετωπίζονταν επιθετικά εμφάνιζαν συχνά επιπλοκές από το χειρουργείο, χωρίς να βελτιώνεται η ποιότητα ή η διάρκεια της ζωής τους. Κατά συνέπεια, τα τελευταία χρόνια η διεθνής επιστημονική κοινότητα αποφάσισε να επιλέγει πολύ προσεκτικά τους όζους που θα χειρουργούνται. Οι απόλυτες ενδείξεις είναι μόνο η παρουσία καρκίνου ή τα έντονα συμπιεστικά συμπτώματα στον τράχηλο (δείτε και παραπάνω). Επίσης, σε περίπτωση που ένας ασθενής χρειάζεται να κάνει χειρουργείο στον τράχηλο για άλλο ιατρικό πρόβλημα, μπορούμε ταυτόχρονα να εξαιρέσουμε και τους όζους αν δημιουργούν ήπια συμπτώματα στον τράχηλο ή αν μας ενοχλούν αισθητικά. Τέλος, σε περίπτωση που ένας ασθενής επιλέξει ότι επιθυμεί το χειρουργείο, τότε αυτό μπορεί να αποτελέσει τη θεραπεία των όζων, αρκεί βέβαια να υπάρξει προηγουμένως πλήρης ενημέρωση από τον ιατρό για τις επιπλοκές της επέμβασης αυτής.

Πώς χειρουργούμε τους όζους του θυρεοειδούς;

Η χειρουργική εκτομή των όζων του θυρεοειδούς ακολουθεί τρεις επιλογές

Α. Για καλοήθεις όζους, μπορούμε να πραγματοποιήσουμε λοβεκτομή, δηλαδή εκτομή μόνο του μισού θυρεοειδούς. Το πλεονέκτημα σε αυτή την περίπτωση, είναι ότι μπορεί να μη χρειαζόμαστε θεραπεία υποκατάστασης μετά το χειρουργείο.

Β. Για κακοήθεις όζους, προβαίνουμε σε εκτομή ολόκληρου του θυρεοειδούς, γιατί συνήθως ο καρκίνος είναι πολυεστιακός και μπορεί να εμφανίζει εστίες και στον αντίθετο λοβό, από αυτόν που βρίσκεται ο όζος.

Γ. Για όζους που δεν είμαστε βέβαιοι για το κακόηθες δυναμικό τους, κάνουμε λοβεκτομή, δηλαδή εκτομή μόνο του μισού θυρεοειδούς με διεγχειρητική ταχεία βιοψία. Παίρνουμε δηλαδή βιοψία μέσα στο χειρουργείο, τη οποία βλέπουν άμεσα οι Παθολογοανατόμοι, και αν είναι κακοήθης, προχωρούμε σε άμεση ολοκλήρωση της θυρεοειδεκτομής με αφαίρεση και του αντίθετου λοβού.

Ο καλός προγραμματισμός του χειρουργείου από τον Ενδοκρινολόγο, περιλαμβάνει την κατά το δυνατόν αρτιότερη κατανόηση της πάθησης του ασθενούς, και τον καθορισμό του κακόηθους δυναμικού των όζων, ώστε να πραγματοποιηθεί το βέλτιστο χειρουργείο, στοχευμένα και εξατομικευμένα.

Για περισσότερες πληροφορίες για τους όζους του θυρεοειδούς, την παρακολούθηση και την αντιμετώπισή τους, επικοινωνείστε με το ιατρείο μας, εδώ.

Διαβάστε περισσότερα για τις παρεχόμενες υπηρεσίες στον Θυρεοειδή εδώ.

Write a comment:

*

Your email address will not be published.